Malasaña, Madrid: Een wijkreportage Plein voor Plein

Plaza del Dos de Mayo draagt nog steeds het litteken van de opstand uit 1808 waarnaar het vernoemd is. Ga op een dinsdagavond onder de Arco de Monteleón staan, voordat de terrassen volstromen, en je kunt nog steeds de vorm van de artilleriekazerne zien die hier stond toen de Madrilenen in opstand kwamen tegen de bezettende troepen van Napoleon — de boog is wat er nog van over is, en het plein eromheen werd in 1869 opnieuw ingericht tot de open ruimte die je vandaag oversteekt. Die gelaagdheid is het hele geheim van deze wijk: een monument voor de ene opstand staat in het centrum van een buurt die is gebouwd door een andere, stillere opstand — de Movida Madrileña, de explosie van muziek, film en nachtleven die deze straten overnam na de dood van Franco en nooit helemaal is vertrokken.

Waar Malasaña bekend om staat

Vraag het aan iemand boven de vijftig in Madrid wat Malasaña betekent en ze noemen de Movida vóór ze de opstand noemen. In de vroege jaren tachtig werd dit stratenblok ten noorden van de Gran Vía het centrum van een tegenculturele golf — jonge muzikanten, filmmakers en kunstenaars, onder wie Pedro Almodóvar, maakten van de bars en kelders hier de motor van een nieuwe, post-dictatuur Spaanse cultuur. Het was niet gepolijst. Het was ook niet de bedoeling dat het dat zou zijn. Wat er van die tijd over is, is geen museumstuk; het is nog steeds operationeel, schenkt nog steeds drankjes, gebruikt nog steeds dezelfde lokalen onder andere namen of, in een paar koppige gevallen, onder dezelfde naam als altijd. Dat is de rode draad die je moet begrijpen voordat je de Calle Fuencarral oploopt: Malasaña speelt zijn geschiedenis niet voor je na zoals een monumentendistrict dat doet. Het bleef er gewoon in leven.

De wijk zelf is compact — klein genoeg om in vijftien minuten te voet over te steken, dicht genoeg dat je het niet wilt haasten. Het stratenblok tussen San Bernardo en Fuencarral bevat drie ankerpleinen — Plaza del Dos de Mayo, Plaza de San Ildefonso en Plaza de la Luna — en de terrassen rond elk plein vullen zich anders afhankelijk van het uur en de dag, wat eigenlijk het enige schema is dat je nodig hebt om je bezoek omheen te plannen.

Eten en drinken in Malasaña

Begin met de oudste zaak van de wijk. Bodega de la Ardosa, aan de Calle Colón, schenkt sinds 1892 vermout van het vat, in een betegelde ruimte vol vaten die zo smal is dat je je zijwaarts moet draaien om iemand met een dienblad voorbij te laten. De tortilla de patatas hier volgt een huisrecept — een exacte aardappeltelling, met de hand gehakt, gevouwen met ei en ui — speciaal voor deze bar ontwikkeld, en iets anders bestellen bij je eerste bezoek zou een kleine daad van zelfsabotage zijn.

Een paar straten verder bakt Casa Julio al het grootste deel van een eeuw aan de Calle Madera, en de croquetas hebben een reputatie in de hele stad die verschillende golven van de hippe restaurantwisselingen in Madrid heeft overleefd — dit is het soort zaak waar lokale bewoners hun bezoekende familie naartoe sturen, niet het soort dat op influencer-kaarten verschijnt. Voor een lichtere, op bier gerichte versie van dezelfde tortilla-obsessie is Pez Tortilla aan de Calle del Pez een klein zaaltje rond speciaalbier en een geprezen versie van het gerecht, vooral staanplaatsen, luidruchtige gesprekken, precies zoals het hoort.

Als je trek hebt in vegetarisch of veganistisch, bouwt Vega aan de Calle de la Luna zijn menu op ecologische, lokale producten in plaats van plantaardig eten als een bijzaak aan een vleesmenu vast te knopen — de moeite waard om te weten, want het eten in Malasaña neigt anders sterk naar ham, ei en gefrituurde dingen. En speciaal voor bierdrinkers: Fábrica Maravillas aan de Calle Valverde was de eerste brewpub van centraal Madrid, brouwt ter plaatse sinds 2012, met koperen tanks die zichtbaar zijn vanaf de bar — een nuttig tegenwicht voor alle vermout als je iets wilt proeven dat de wijk echt maakt in plaats van alleen schenkt.

Wat Ardosa, Julio, Pez Tortilla, Vega en Fábrica Maravillas verenigt, is geen keuken — het is schaal. Geen van hen probeert een bestemmingsrestaurant te zijn. Het zijn buurtzaken die toevallig heel goed zijn in één of twee dingen, en dat is een typisch Malasaña-achtige ambitie.

Nachtleven in Malasaña

De scene na zonsondergang draait hier direct op de Movida die de wijk beroemd maakte, en nergens is die afstamming duidelijker dan in La Vía Láctea — een ruimte-thematische club met graffiti-muren die in de jaren tachtig rockconcerten en dj-sets huisvestte voor de opkomende bands van die tijd en, decennia later, nog steeds rock-, funk- en elektronische sets draait tot diep in de nacht. Binnenlopen voelt minder als nostalgie en meer alsof het feest gewoon nooit is afgelopen.

TupperWare, een paar straten verder, leunt in dezelfde periode met kitscherige jaren tachtig-decoratie en een boekingsbeleid dat rock, pop en af en toe een jazzavond mixt — een alternatieve club in de meest letterlijke zin, zonder pretentie. Als je liever zit dan danst, heeft 1862 Dry Bar aan de Calle del Pez een speakeasy-gevoel en een cocktailkaart die is opgebouwd rond klassieke techniek, het soort zaak waar de barman meer geïnteresseerd is in het drankje dan in optreden voor jou.

Wat opvalt aan Malasaña na donker is niet een enkele locatie — het is de dichtheid. Je kunt je verplaatsen tussen een rockclub met graffiti-muren, een kitscherige jaren tachtig-kroeg en een serieuze cocktailbar zonder ooit een taxi nodig te hebben, en dat is precies het soort nacht waar deze wijk voor is gebouwd.

Wat te doen in Malasaña

Oriënteer je eerst op het Plaza del Dos de Mayo — het is met reden het historische en sociale centrum van de wijk, en de overgebleven Arco de Monteleón is het dichtst dat Malasaña bij een monument in traditionele zin komt. Van daaruit beloont de wijk eerder ronddwalen dan checklist-toerisme, maar er is één stop die je middag waard is: het Museo de Historia de Madrid aan de Calle Fuencarral, een gratis stadsmuseum, geopend van dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 20.00 uur, dat precies die context biedt — de opstand, de latere Movida, de eeuwen daartussen — waardoor de rest van de wijk op zijn plek valt.

Verder kun je de drie pleinen als je echte routebeschrijving beschouwen. Plaza de San Ildefonso en Plaza de la Luna hebben elk hun eigen publiek en ritme gedurende de dag — rustiger in de late ochtend, vullen zich geleidelijk naar de avond, het luidst in het weekend 's nachts — en de eerlijke manier om Malasaña te zien is om op elk plein te gaan zitten met een koffie of vermout en te kijken hoe het plein onder je verandert, in plaats van te proberen bezienswaardigheden op een kaart af te vinken.

Winkelen in Malasaña

Calle Velarde, een korte straat vanaf Plaza de San Ildefonso, is de vintagewinkel-ruggengraat van de wijk, en het is geconcentreerd genoeg dat je het in een uur kunt doen zonder terug te lopen. Loop Vintage, Magpie, Williamsburg en El Rincón de Tía Jo richten zich elk op een ander stuk van de afgelopen decennia — werkkleding aan het ene uiteinde van de straat, jaren 90-stukken aan het andere — en samen zijn ze het duidelijkste bewijs dat de tweedehands cultuur van Malasaña geen recente gentrificatie-import is. Het sorteert al lang voordat vintage shoppen een hashtag had door andermans kasten.

Het is de moeite waard om Velarde als een slenteren te zien in plaats van een missie — het aanbod verandert voortdurend, prijzen variëren per winkel, en het plezier zit hem in het niet weten wat je zult vinden in plaats van te jagen op een specifiek item.

Waar te verblijven in Malasaña

Malasaña is geschikt voor reizigers die liever naar de bars lopen dan taxiën, en die de voorkeur geven aan een omgebouwd herenhuis of een klein boetiekhotel boven een grote keten. Dat is de kamer-voorraad hier — compacte, onafhankelijk gerunde adressen en appartement-achtige verblijven in gerenoveerde gebouwen in plaats van speciaal gebouwde torens. Tribu Malasaña ligt in het hart van de wijk en wordt specifiek genoemd als een beloopbare uitvalsbasis voor de bars en winkels van de buurt, wat eigenlijk de enige kwalificatie is die telt in een district als dit.

Het is eerlijk om te zeggen voor wie deze wijk niet geschikt is: lichte slapers die een rustige kamer willen, moeten elders zoeken, want de weekendnachten zijn luid tot laat, en wie grote hotelvoorzieningen wil — een zwembad, een sportschool — zal die hier niet vinden. Dit is een wijk van kleine accommodaties, en de beloningen zijn nabijheid en karakter, niet vierkante meters.

Rondkomen vanuit Malasaña

Drie metrostations omringen de wijk en bedekken hem tussen hen in volledig te voet. Tribunal, op lijnen 1 en 10, ligt aan de oostrand aan de Calle Fuencarral. Noviciado, op lijn 2, dekt het westelijke deel. San Bernardo, op lijnen 2 en 4, verankert de westelijke grens bij Conde Duque. Alle drie liggen ze binnen drie tot zes minuten lopen van de kern van de wijk, en binnen tien tot vijftien minuten van elkaar, dus waar je ook verblijft, een ervan is dichtbij genoeg om er niet over na te denken.

Vanaf Madrid–Barajas Airport loopt de metroroute via lijn 8 naar Nuevo Ministerios, dan overstappen op lijn 10 richting Tribunal — ongeveer 35 tot 45 minuten deur tot deur. Een taxi of ride-share direct naar de wijk duurt ongeveer 20 tot 30 minuten afhankelijk van het verkeer, en gezien hoe centraal Malasaña ligt ten opzichte van Gran Vía en Sol, blijft het meeste wat je in centraal Madrid wilt binnen gemakkelijk loop- of één metro-overstap-afstand zodra je bent ingecheckt.

Qua budget valt de wijk duidelijk in tweeën: tavernes en tapasbars zijn goedkoop — een caña en een tapa voor een paar euro is nog steeds de norm op plekken zoals Ardosa — terwijl de nieuwere cocktailbars en boetiekverblijven in duurder vaarwater zitten. Er is hier niet veel in het allerhoogste segment, en dat hoort bij het punt. Malasaña is nooit gebouwd om luxueus te zijn. Het is gebouwd om er luidruchtig op straatniveau te leven, en dat doet het nog steeds.